What doesn’t kill you makes you stronger.

download-2Iedereen kent wel die innerlijke criticus die ongewenst commentaar geeft op je handelen, denken en doen. Dat irritante stemmetje in je hoofd die tegen je zegt dat je het beter/anders had moeten doen of juist iets niet had moeten doen. Zelf heb ik ook zo’n stemmetje. Hoewel ik gemerkt heb dat mijn denken vaak trager is dan wat mijn lichaam mij wil vertellen door middel van mijn lichaamssignalen.

Deze innerlijke criticus wordt in de psychologie vaak aangeduid met het superego. Vele boeken zijn er over geschreven en diverse methodieken kunnen je leren hoe je dit superego de baas kan blijven door die, vaak negatief bekrachtende stem, soms letterlijk een halt toe te roepen. Maar hoe doe je dat als je lichaam sneller is dan je denken?

Eén van deze methoden om je bewust te worden van dit superego is een inquiry. Hierbij stel je jezelf een bepaalde vraag en wacht wat er omhoog komt. Deze methode kun je ook in tweetallen doen, waarbij de ene persoon onvoorwaardelijk aanwezig is en de ander vertelt. Maar het wordt lastiger als de woorden die je wilt vertellen niet over je lippen komen, alsof er een blokkade zit. De vraag ‘vertel me hoe je je voelt’ wordt dan ineens heel confronterend.

Mijn innerlijke criticus wordt actief op het moment dat ik het gevoel heb overvraagd te worden. En dat is met de inquiry-vraag “Vertel me hoe je je voelt” het geval. Want op het moment dat ik mijn gevoel ga labelen, lijkt het alsof ik automatisch en onbewust naar mijn kind-stuk (ID) schiet, waardoor ik instinctief reageer op angst en mogelijke pijn die de vraag in mijn gedachten met zich meebrengt.  Want wat zou er gebeuren als ik mij kwetsbaar opstel?sigmund-freud-motivation-5-638

Ik ben mij er van bewust dat ik door het schrijven van mijn blogs mij ook uiterst kwetsbaar opstel, maar het prettige aan het schrijven is dat ik de woorden zorgvuldig kan kiezen en mij veiliger voel achter mijn toetsenbord dan dat ik stante pede moet reageren. Daarbij komt dat mijn lichaam soms sneller reageert dan dat mijn denken doet. Vertraging is dan ook niet voor niets voor mij het sleutelwoord, waardoor ik in mijn eigen tempo leer te reageren.

Het schrijven is voor mij ook een mooie techniek om mijn eigen tempo te mogen en durven bepalen, zonder dat iemand mij op de hielen zit. Ook al is die gedachte er één van mijn innerlijke criticus. Als ik er zo over nadenk en analyseer lijkt het wel alsof ik een superego op het kindstuk (ID) heb zitten. Soms ben ik mij ervan bewust van irritante stemmetje in mijn hoofd, maar is de reactie van mijn lichaam een non-verbale uiting van mijn superego op het kindstuk (ID), wat gevormd door een overlevingsmechanisme van vroeger.

Veel therapeuten vragen mij wel eens om naar mijn gevoel te gaan. Laat ik voorop stellen dat ik mij heel erg kwetsbaar voel op het moment dat ik ga voelen, want daar komt mijn innerlijke criticus weer naar voren, door op alles wat ik voel een negatief oordeel te geven. Als ze vervolgens vragen om dat gevoel te beschrijven, neemt het superego van het kindstuk (ID) het over door lichamelijke sensaties te produceren welke zich uitten in uitvalsverschijnselen of PPEA’s. En dan lijken alle technieken, tools en trucs die ik geleerd heb om dat voor te zijn, uit mijn geheugen weggevaagd te zijn.

download-3

Aan de andere kant ben ik van mening dat dit voelen, met het risico dat mijn superego zich ermee gaat bemoeien door lichamelijk te reageren, voor mij de manier is om te leren weer zelf de regie te krijgen over mijn eigen denken, handelen en doen, en daardoor in het volwassen deel (EGO) te kunnen komen. Oefening baart kunst, dus als ik niet oefen in het durven voelen, zal ik altijd in het zelfde cirkeltje rond blijven hangen.

Overigens zal de oplossing voor iedereen anders zijn, want iedereen is uniek en wat voor de een werkt hoeft niet voor de andere te werken.

“What doesn’t kill you makes you stronger”

Duiken in de diepte.

Mijn vorige blog eindigde ik met de tekst ‘My body knows the answer’ Dat gevoel is weer bevestigd tijdens mijn sessie met mijn Psycho Somatisch Fysiotherapeut (PSF). Ze vroeg mij hoe het ging, waarna ik vertelde over de kortstondige therapeutische relatie die ik had met mijn psycholoog.

Ik had het idee dat ik door schematherapie inzicht kon krijgen waarom mijn negatieve overtuigingen uit mijn verleden (de zgn. schema’s) mij belemmeren in mijn huidige functioneren. Na de intake-fase, welke een aantal gesprekken duurde, merkte ik dat de psychologe echt terughoudend was in het fysieke contact. In mijn zelfgeschreven ‘noodprotocol’ staat geschreven dat ik tijdens downloadeen conversie-aanval onder andere door middel van het knijpen in haar hand kan aangeven wat ik nodig heb. Door haar reactie kon ik opmaken dat het lichaamscontact beperkt zou moeten blijven met het algemene handen schudden aan het begin en einde van de afspraak.

Om mijn ‘huidhonger’ te voedden heb ik tussen de behandelafspraken door een massage voor mijzelf gepland bij een bevriende collega-masseur. Haar vraag die ze aan mij stelde, voorafgaande aan de massage, heeft mij het inzicht gegeven op de vraag waarom ik eigenlijk schematherapie wilde krijgen. Ik was er van overtuigd dat, als ik inzicht in mijn schema’s zou krijgen, ik kon begrijpen waarom dit mij belemmert.

Helaas bleek dat ik dat antwoord niet makkelijk kon vinden op het cognitieve vlak. Het kan handig zijn om processen te begrijpen, want kennis is macht. Maar helaas blijkt dit voor mij niet altijd te werken. Ik moet deze processen letterlijk belichamen om ze te kunnen begrijpen. En vandaaruit te kunnen handelen.

Ik heb gemerkt dat ik een therapeut nodig heb, die niet bang is voor de lichamelijke reacties die mijn lichaam soms kan maken op het moment dat mijn systeem het spannend vindt. De afgelopen jaren heb ik meerdere therapeuten meegemaakt die door hun eigen onzekerheid of onwetendheid over een conversiestoornis vaak op de oppervlakte blijven. Gelukkig is mijn PSF’er iemand die wel durft door te pakken. Door de vertrouwensrelatie die ik inmiddels met haar opgebouwd heb durf ik steeds beter op mijn eigen lichaam te vertrouwen, omdat ik voel dat zij mij durft te laten springen in het diepe.

download-1Mijn PSF’er stelde voor om een ademhalingsoefening van Wim Hof (ook wel bekend als The Iceman) samen met mij te doen. Door een goede ademhaling kun je je adem langer inhouden en maak je bewust contact met je hart, autonome zenuwstelsel en immuunsysteem. Ook heeft het een positieve invloed op je bloedcirculatie.

Ik heb een haat-liefde verhouding met ademen, wat waarschijnlijk veroorzaakt wordt door een bijna-verdrinkingsongeval op mijn 3e levensjaar. Hier kan ik mij niets bewust van herinneren. Behalve het gelukzalige gevoel wat ik ervoer, wat ik later gekoppeld heb aan een bijna-doodervaring. Blijkbaar zit er in mijn lichaam nog een onverwerkt trauma opgeslagen, waar ik alleen toegang tot heb op het moment dat ik mijn gedachten stil kan zetten. Door het ademwerk wat ik de afgelopen jaren regelmatig heb gedaan heb ik gemerkt dat deze techniek voorbij mijn denken gaat.

Door eerst meer zuurstof dan normaal in te ademen en deze vervolgens vast te houden, kan het lichaam zich als het ware van binnenuit verwarmen door de toename van het hemoglobinegehalte in het bloed. Vandaar dat de Ice-man zijn lichaamstemperatuur op circa 37 graden Celsius kan houden, terwijl hij in een bak met ijsklontjes staat. Wij deden een soortgelijke ademoefening, maar dan zonder ijsklontjes. Op het moment dat ik mijn adem inhield, leek het wel of ik hier eindeloos mee kon doorgaan. Ik voelde niet de behoefte om weer in te ademen. En op dat punt voelde ik dat gelukzalige gevoel weer wat ik als kind blijkbaar ook had gevoeld. Beangstigend voelde dat niet, juist het tegendeel. Op het moment dat mijn overlevingsmechanisme weer in werking trad, door toch een ademteug te nemen, reageerde mijn lichaam met het schokken en beven.

download-2Mijn PSF’er zag dat en spoorde mij aan om ‘in openheid’ te blijven. Daarmee bedoelde ze dat ik niet in de verkramping hoefde te schieten, een automatische respons van mijn lichaam op het moment dat het spannend wordt. Binnen het ademwerk ligt waarschijnlijk voor mij de sleutel om mijn systeem langzaam te ‘unwinden’ van de traumatische ervaringen die ik in mijn jeugd heb opgelopen. En ondanks het feit dat ik waarschijnlijk daarbij zelf de beste therapeut zal zijn, vind ik het heel fijn om iemand te hebben die mij vanaf de kant durft te ondersteunen om toch de te duiken om die sleutel te vinden.

 

“Op de bodem van de oceaan liggen de mooiste schatten”

 

 

Zachtheid

Zachtheid. Een thema wat als een rode draad door mijn leven loopt. Een verlangen waar ik eigenlijk heel bang voor ben. Want wat zou er kunnen gebeuren als ik hier aandacht aan besteed? In mijn vorige blog schreef ik over een ‘knuffelworkshop’ die meer indruk (fysiek en mentaal) indruk op mij heeft gemaakt dan ik verwacht had.

In mijn leven ben ik altijd bezig geweest om anderen te pleasen, ervoor zorgen dat een ander het goed heeft, tot in het extreme aan toe. De persoon die ik daarbij vaak vergat was ik zelf. Ik zette mijzelf altijd op de tweede plaats. Gelukkig niet op de derde of vierde, dat dan weer wel. Maar echt aandacht aan mijzelf geven, kwam niet in mij op.

Ongeveer een jaar of tien geleden brak dit mij letterlijk op, en belandde in een dubbele burnout. Een dubbele burnout?, vraag je je misschien af. Ja, ik was nog niet hersteld van de ene burnout, omdat er een behoorlijke criticus in mijn hoofd aan het woord was, die er een behoorlijk negatief oordeel had over het feit dat ik ‘ziek’ thuis zat. Daarbij had ik ook het pleasende ego wat er voor zorgde dat ik veel te snel weer ben gaan werken.

img_1857-300x282Vervolgens heb ik veel therapieën gevolgd, waarbij vaak de nadruk werd gelegd op het mentale stuk. Omdat ik zelf analytisch aangelegd ben, wilde ik weten waarom ik mij voelde zoals ik mij voelde. In mijn boekenkast staan ook diverse zelfhulpboeken, waardoor ik vaak in de cognitieve therapieën de therapeut vaak mentaal te slim af was. Want in mijn hoofd wist ik wel hoe het werkte, waar ik tegenaan liep is het hoe ik dat zou kunnen veranderen. Op een gegeven moment kwam ik in aanraking met lichaamswerk wat voor mij een geheel nieuwe kijk op mijn lichaam en leven gaf. Ik leerde dat ik de antwoorden niet in mijn hoofd kon vinden, maar in mijn lichaam.

Om terug te komen op het onderwerp zachtheid, kan ik mij één situatie nog heel goed herinneren. Misschien klinkt het zweverig wat ik nu ga vertellen, maar voor mij is dit misschien wel de doorbraak geweest waardoor ik meer voor mijzelf ben gaan zorgen. Tijdens een sessie met mijn lichaamsgericht therapeut, waar ik het thema ‘zorgen voor de ander’ naar voren bracht, vroeg zij mij om tegen haar aan te komen zitten op een matras. Een hele andere benadering dan de cognitieve therapieën die ik tot dan toe had gevolgd. Wel moet ik erbij vermelden dat ik toen al een langere periode bij haar onder behandeling was, waardoor er een vertrouwensband en therapeutische relatie was ontstaan.

download-2Zij zat achter mij, en ik mocht voor haar plaatsnemen op het matras. So far, so good. Vervolgens nodigde zij mij uit om tegen haar aan te leunen. Dat durfde ik dus niet, en prompt werd het pleasende gedrag heel duidelijk zichtbaar. De stemmetjes in mijn hoofd gingen tekeer: “Zit zij wel goed?, Mag ik dit wel?, ik neem kostbare tijd van haar in beslag, etcetera.” Dit was het gedrag wat ik altijd deed. Altijd zorgen voor de ander. Maar ik mocht nu eens voor mijzelf zorgen. Op het moment dat ik mijn hoofd ook mocht laten rusten, reageerde mijn lichaam terughoudend.

Angstig om daadwerkelijk te durven voelen dat er iemand voor mij is. Dat ik er mag zijn, dat ik het waard ben. Inmiddels zijn we een aantal jaren verder, maar nog steeds is er een overlevingsstrategie in mijn lichaam merkbaar op het moment dat ik deze zachtheid mag ervaren. Gelukkig durf ik deze overlevingsstrategie bewust te voelen, hoewel ik het nog steeds spannend vind.

My body knows the answers.

Een ‘simpele’ knuffelworkshop

Een tijdje geleden zag ik op Facebook een evenement met een aantrekkelijke naam: “Knuffelworkshop”. In het verleden heb ik wel eens meegedaan aan een ‘free hugs’, waarbij je aan wildvreemde mensen gratis een omarming uitdeelt. Om voor mijzelf enige vorm van veiligheid in te bouwen, heb ik de trainers van dit evenement bij mijn aanmelding mijn ‘noodprotocol’ meegestuurd, in de hoop dat dat niet nodig hoefde te zijn. Ook ben ik met Esther meegereden, een goede vriendin die mij al jaren kent, waardoor ik op dat punt goed voor mijzelf gezorgd heb.

In de auto vertelde ik dat ik vaak lastiger vindt om de intimiteit te voelen, door oogcontact te maken of door de zachtheid die er vaak voelbaar is. Met een liefdevolle omarming heb ik paradoxaal genoeg minder moeite mee.

Bij aankomst stond ik nog even de kat uit de boom te kijken, terwijl om mij heen diverse mensen die elkaar kende al liefdevolle omarmingen uitwisselde en met elkaar in gesprek raakte. Tijdens het introductieronde werd gevraagd wat je verlangen was voor deze avond. Mijn verlangen was het voelen, en dat bleek achteraf lastiger dan ik had gedacht.

De eerste contact-oefeningen gingen nog wel, ik kon redelijk goed bij mijzelf blijven en in contact met de ander. Langzaam werd er toegewerkt naar vertraging en verstilling. Maar laat dat nou juist mijn achilleshiel zijn. Om te begrijpen waarom wil ik een stukje uitleg geven over het brein:
hersen-delen-reptielenbreinIn ons brein zitten verschillende delen: de neo-cortex, het regelcentrum waardoor we in staat te redeneren, te denken, bewegen en te praten. Het zoogdierenbrein (ook wel lymbisch systeem) is de emotionele fabriek, waardoor we over ons intuïtie (het onderbuik-gevoel) kunnen beschikken. Het oudste, tevens kleinste brein is het reptielenbrein. Hier worden de vitale functies zoals hartslag en ademhaling geregeld. De reacties uit dit deel van het brein zijn instinctief en automatisch. Als zodanig functioneert dit brein buiten onze bewuste controle. Ook bevinden zich hier de amygdala en de hippocampus. Dit zijn twee gebieden die ons waarschuwen voor angst en gevaar.

Op een gegeven moment was er een oefening waarbij we met een aantal partners een zogenoemde ‘handendans’ deden. Zittend op de grond en met gesloten ogen werden we uitgenodigd om de handen te voelen die zachtjes op de muziek met elkaar verstrengelde. Op een gegeven moment bleek ik al een tijdje mijn eigen hand te strelen, terwijl ik dit niet eens opgemerkt had. Achteraf redenerend was dat wellicht al een signaal dat ik het contact met mijn eigen lichaam aan het verliezen was.

imagesDe oefening die volgde was er een om het hart te openen. Gelukkig deed ik deze samen met Esther, waardoor het voor mijn lymbisch systeem veilig voelde. Omdat ik zelf heel goed kan geven en minder goed durf te ontvangen. (liefde kunnen geven is een gift, liefde kunnen ontvangen is een gave), hielp ik Esther eerst om haar hart te kunnen openen, door haar liefdevolle aandacht te geven en haar nog meer te laten verzachten en verstillen.

Vervolgens wisselde we van rol en mocht ik verstillen en verzachten om zo mijn hart te openen. Hoewel mijn neo-cortex en mijn lymbische systeem ervan overtuigd waren dat het veilig was, reageerde mijn reptielenbrein anders en sloeg mijn amygdala alarm. In het begin probeerde ik mij er nog aan over te geven, maar omdat het reptielenbrein (waar de amydala) onderdeel van is leek mijn systeem een alarmsignalen af te geven, waar ik geen controle meer over had. Mijn lijf kromp ineen wat resulteerde in een conversie-aanval.

Gelukkig kent Esther mij al geruime tijd en wist wat zij moest doen. Ik werd op de grond neergelegd, waardoor de spanning in de vorm van een pseudo-epileptisch insult mijn lichaam kon verlaten. Blijkbaar had ik onbewust spanning opgebouwd in mijn lichaam uit angst om mijn hart te durven openen. Verstandelijk kan ik met mijn neo-cortex redeneren dat er niets engs gebeurd op het moment dat ik in de verstilling en vertraging ga, maar door de PTSS is mijn amygdala nog zo ontregeld dat bij iedere vorm van zachtheid alarm slaat.

Later heb ik zittend in mijn veilige coconnetje, ‘de tunnel’ kunnen gadeslaan, waar iedereen doorheen mocht lopen, waarbij zij door de anderen teder en zacht aangeraakt werden. Het zien van dit tafereel vond ik heel bijzonder, maar de gedachte dat ik daar zelf ook doorheen zou lopen maakte mij weer angstig. Omdat mijn spraak en benen inmiddels ook uitgevallen waren, kon ik ook niet anders dan het van een afstandje ‘veilig’ bekijken.

imagesHoewel ik het wel heel prettig vond dat een van de trainers en Esther bij mij bleven zitten, voelde ik mij onterecht ‘schuldig’ dat zij voor mij moesten zorgen en niet met de workshop mee konden doen. Blijkbaar had mijn lymbisch systeem (wat oa voor de denkprocessen zorgt) hier ook een mening over. Dit zou een mooie gelegenheid zijn om The Work van Byron Katie hierop los te laten! (Is het waar? )

Op het moment dat de workshop tegen zijn einde liep sloten we af met een staande cirkel waarbij we iedereen met de ogen bedankte. Het was tijd voor mijn benen om weer in actie te komen. Met enige hulp lukte het mij weer om met mijn bambi-benen te staan, maar moest nog wel focussen op elke stap die ik zette. In de cirkel kon ik de support voelen van de groep, en ondanks dat mijn systeem zich op een gegeven moment uitschakelde heb ik toch kunnen genieten van deze mooie knuffelworkshop.